Son Yazılar

Betam: En fakir ve en zenginin enflasyon farkı 21.5 puan oldu

Betam Yöneticisi Prof. Dr. Seyfettin Gürsel ve Betam Stajyeri Furkan Kavuncu’nun hazırladığı “Gıda Enflasyonu Fakiri, Ulaştırma Enflasyonu Zengini Vurdu” başlıklı araştırma notunda, “Önceki Betam Araştırma notlarında 2003-2017 Mayıs devrinde fakir enflasyonunun güçlü enflasyonuna kıyasla bariz ölçüde daha yüksek gerçekleştiğini göstermiştik” denildi. Araştırma notunda şu mevzulara işaret edildi:

EN GÜÇLÜ VE EN FAKİR ORTASINDAKİ ENFLASYON FARKI

“Yayınladığımız son araştırma notunda 2003 yılından 2017 Mayıs periyoduna yüzde 20´lik harcama seviyesi guruplarına nazaran TÜFE enflasyonunda en düşük dilimde ortalama TÜFE endeksi (en fakir enflasyonu) 2003=100 alındığında 330´a yükselirken, en yüksek gelir diliminde (en varlıklı enflasyonu) 308.5´e yükseldiği görülüyordu.

ENFLASYON FARKI YÜZDE 21.5 PUAN OLDU

“Diğer sözle, en düşük harcamaya sahip kümede ortalama hanenin tüketim sepetinin fiyatı (satın alma değeri) yüzde 230 (2.3 kat) artarken, en yüksek harcamaya sahip kümede ortalama hanenin tüketim sepetinin fiyatı yüzde 208.5 (yaklaşık 2.1 kat) arttı. 2003-Mayıs 2017 devrini kapsayan 14.5 yılda tüketici enflasyonu bariz bir formda fakirler için daha yüksek, zenginler için ise daha düşük olmuştur. En varlıklı ile en fakir ortasındaki enflasyon farkı 21.5 yüzde puan oldu.

FİYAT ARTIŞLARI TESİRLİ OLDU

“Bu farklılaşmada en büyük etken fakirlerin tüketim sepetinde yüksek bir hisseye sahip olan besin fiyatlarındaki (gıda ve alkolsüz içecekler) güçlü artışlar olurken, bir öbür etken de konuta ait harcamalar kalemindeki  (konut, su, elektrik, gaz ve öteki yakıtlar) fiyat artışları oldu.

“Zenginlerin tüketim sepetinde büyük hisseye sahip olan ulaştırma kalemindeki fiyat artışı, varlıklı enflasyonunu kamçılarken bu tesir besin ve konuttan kaynaklanan fakir enflasyon farkını telafi etmeye yetersiz kaldı.

TÜRKİYE İKTİSADINDA PEK ÇOK ÇARPICI GELİŞME YAŞANDI

“Son iki yılda (Nisan 2017´den Nisan 2019´a) Türkiye iktisadında pek çok çarpıcı gelişme yaşandı. Yıllık tüketici enflasyonu evvel çift hanelere yükseldikten sonra 2018 yılında yüzde 20´lere ulaştı. Bu enflasyon şokunun baş aktörü de hiç kuşkusuz tüketim sepetinde büyük hisseye sahip olan besin fiyatlarındaki baş döndürücü artışlar oldu. Hakikaten Nisan 2017´den Nisan 2019´a `gıda ve alkolsüz içecekler´ kaleminde fiyat artışı yüzde 43.5´e ulaştı.

“En düşük harcama kümesinde TÜFE (en fakir enflasyonu) 2017 Nisan ayından 2019 Nisan ayına yüzde 32.44 arttı. Öte yandan en yüksek yüzde 20´lik harcama kümesindeki artış (en güçlü enflasyonu) yüzde 32.08 olarak hesaplandı.

“Buna ek olarak, son iki yılda fakir, orta ve varlıklı olarak nitelendirdiğimiz orta harcama kümelerinin en zenginlerle enflasyon farkı az da olsa kapandı.

“2017 Nisan´dan 2019 Nisan´a en güçlü ile en fakir enflasyonu ortasındaki 0.36 yüzde puanlık fark, son analizde en önemli 12 harcama kaleminde gerçekleşen farklı enflasyon oranları ile bu kalemlerin tüketim sepetlerinde farklı yüklere sahip olmasının toplulaştırılmasının (netleştirilmesinin) bir sonucu oldu. Fakirler bütçelerinin büyük kısmını besin, konut üzere mecburî gereksinimlere ayırırken, en güçlü yüzde 20´lik dilimde bu muhtaçlıklar bütçenin çok daha sonlu bir kısmına karşılık geldi.

“En güçlü yüzde 20´lik kesim, ulaşım, giysi ve ayakkabı, cümbüş ve kültür, eğitim, mesken aletleri ve mobilya üzere gereksinimlere fakirlere nazaran bütçesinde daha fazla yer veriyor. 2017 yılı Hanehalkı Bütçe Anketi sonuçlarına nazaran, en fakir kesim bütçesinin besin kalemine ayırdığı hisse yüzde 31, konut kalemine ayırdığı hisse yüzde 39 olarak ölçülürken, birebir kalemler için en güçlü kısmın bütçesinden ayırdığı hisse sırasıyla yüzde 13 ve yüzde 18 olarak hesaplandı. Buna karşılık varlıklı kısmın ulaştırma harcamalarına bütçesinden ayırdığı hisse yüzde 29 oldu. Ulaştırmanın fakirin sepetindeki hissesi ise yüzde 5.0 seviyesinde kaldı. Mobilya, mesken aletleri ve konut bakım hizmetleri kaleminde de dikkate kıymet bir hisse farkı görüldü: Zenginler bu tıp harcamalara bütçelerinden yüzde 7.0 hisse ayırırken fakirlerin hissesi yüzde 4.0 ile sonlu kaldı.

“En varlıklı ve en fakir yüzde 20´lik kesim ortasındaki büyük enflasyon farkının nedenini anlayabilmek için TÜİK tarafından belirlenen 12 temel mal ve hizmet harcamalarına göz atmak gerekmekte. Alt kümelere ilişkin fiyat endeksleri ile bu mal ve hizmetlerin farklı tüketici sepetleri içindeki yükleri kullanılarak ortaya çıkan 0.36 yüzde puanlık enflasyon farkı bileşenlerine ayrıştırılabilir.

“Nisan 2017-Nisan 2019 devrinde en fakirin bütçesinde yüzde 39, en zenginin bütçesinde ise yüzde 18´lik hisseye sahip konut, su ve güç fiyat artışı fakir enflasyonuna 49.9 puanlık katkı yaparken, zenginin enflasyonuna 24.4 puanlık katkı yaptı. Ortadaki fark fakirin aleyhine 25.5 puan oldu.

“İkinci sırada olan besin ve alkolsüz içecekler en fakir bölümün enflasyonuna 45.9 puanlık katkı yaparken, en zenginin enflasyonuna olan katkısı 21.4 puanla sonlu kaldı. Besin kalemindeki enflasyon farkı fakirin 24.4 puan aleyhine oldu.

“Sonuç olarak son iki yılda besin ve barınma harcamalarında ortaya çıkan çok yüksek artışlar fakirin enflasyonunu olumsuz etkilerken, memleketler arası petrol fiyatlarındaki yükseliş ile liranın maruz kaldığı büyük bedel kaybı sonucu ulaştırma harcamalarındaki yüksek artış güçlü enflasyonunu olumsuz etkiledi. Nispeten lüks mal ve hizmetler tipindeki öteki harcamalardaki artışlar da eklenince en yüksek gelirli yüzde 20´lik kesitin enflasyonu ile en düşük gelirli yüzde 20´lik bölümün enflasyonları ortasında 2017 öncesi devrin tersine besbelli bir fark oluşmadı.

“2018 yılında gerçekleşen yüksek tüketici enflasyonu gerçek fiyatları düşürürken, azalan ulusal gelir ve artan işsizlik ortamında düşük gelirli kesimde kullanılabilir gerçek gelirler erozyona uğradı.”

DHA

Yazar : admin

Check Also

Piyasalar üstün bonoyu görmek istiyor

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın çıkaracağı enflasyona endeksli enstrüman ile dolara yatırım yapanların dolarlarını bozdurmaları ve TL’ye dönüş ...

Van escort Diyarbakır escort İskenderun escort Escort Sitesi Bostancı escort Bostancı escort bayan Dudullu escort Bayan Dudullu escort Göztepe escort bayan Ataşehir escort Maltepe escort Göztepe escort Lezbiyen escort